lipu nasin pi musi Cairn (n.1.0)

lipu nasin pi jo sona CC-BY-SA 4.0 li awen e musi Cairn. o kama jo e musi lon lipu ale pi toki pona itch.io.

o lukin e tomo ilo sona pi toki Inli anu tomo ilo sona pi toki pona. ante la o kama jo e musi kepeken lipu ante (toki Inli taso lon Word, Affinity, Google Docs, ante).

musi Cairn li toki e tawa pi ma sin la jan lawa wan en jan ante li musi. insa musi la jan li jan wawa pi tawa ma sin. ona li kama lukin e ma pimeja pi kasi suli. ma ni pi kasi suli li jo e jan nasa e mani len e soweli ike la jan li ken ala toki e ike pi soweli ni.

lukin selo

kon nasin ni li suli tawa pali pi musi Cairn:

nasin pi pona ala ike ala

insa musi la jan lawa o toki e nasin musi e ma e jan musi ante. ona o pana toki e sona suli. tenpo sama la ona o pana e pona ala e ike ala.

musi ni li jo ala e nasin pi kulupu jan pali

ken pi jan musi li mute. ona li ken kama e ijo ale. taso, ilo pi jan musi en sona ona li wawa jan li ken pali.

moli

jan musi li ken wawa. taso, ona li ken kama pakala pi nasin mute. moli li poka lon tenpo ale. taso, moli o ken ala nasa ike. jan o ken sona e kama moli.

toki musi li suli a

ijo li lon nasin pi jan musi la kiwen ken li ken ala toki e wile wawa e kama lon tenpo ale. ante la jan lawa li toki e kama pona e kama ike kepeken ijo lon insa musi.

kama wawa

jan musi li ante tan tawa lon insa musi la ona li kama sona e ken sin tan ni: ona li awen lon tenpo pi ken pakala li tawa lon nasin pi ken utala.

jan li pali wile

jan li pali lon e wile ona la ona o sona e tan pi pali wile ni lon tenpo ale. toki sona pi ken pakala o kama lon tenpo mute tan jan lawa o wile ala e ijo.

nasin kon

jan lawa en jan ante li jo e nasin la nasin ni li pali e pilin wan. tan pilin ni li toki insa wawa li lukin e ijo sin li toki musi suli.

wile kulupu

pilin jan la jan ale li pali kepeken ma musi kulupu, kepeken wile pi jan musi, kepeken nasin utala kulupu. ni la jan ale li pali tawa wile kulupu.

o tawa sin pi lukin lipu.

nasin pi jan lawa

sona

o pana e sona pona pi ma musi tan lukin pi jan musi.
jan li ken sona e lon ona. ni li wile ala e tawa pi kiwen ken.
jan li wile sona la toki sina o pana pona o pana lon.
o toki e sona lon tenpo ale. o toki e ni tawa jan: ona li ken toki e wile sona.

wile e ken wawa

tenpo pi nasa ala la o toki e kon e lon pi nasa ala o toki ala e nanpa.
jan li wile e ijo pi ken ala la kiwen ken o ala lon e ijo ni.
ijo pi toki jan li ken ala ken? ken la o lon e ijo.
utala pi nanpa wawa li toki e ijo mute pi sona ala. mute la tenpo pi ken pakala li wile e utala ni taso.

pali lon tenpo pini tawa musi

ma musi li ken ante li ken kama sin li nasa. ma ni li sona pilin li tawa wawa nasa.
o kepeken lipu pi ken nasa anu nasin ante. o pali e ma e ijo e wile jan o pali ala e nasin pi toki musi anu nasin pi tenpo kama.
jan ante pi insa musi o sona e toki pi jan musi e ni: jan musi li ante seme e ma musi.
jan ante li wile ala moli. o pana e wile ni pi jan ante tawa kon lawa ona.

wile musi

wile suli li ni: pilin musi tan ijo ale musi. nasin nanpa en ken pi jan musi li suli ala. insa musi la o pana e jan pana pi sona utala e utala pona. ona li pona e jan musi e ken suli pi jan musi. o pana e ijo ni kin: jan musi li wile e ona la ona li pali wawa li kama wawa.
o lukin pona e wile jan e alasa jan. o pana e ken pona tawa ona.
insa musi la sina jo e len awen ale li sona ken suli la moli li awen ken tan ni: ilo palisa utala lon lawa sina li awen ken moli e sina.

ken moli

musi la ken pakala en ken moli li lon a.
ken pakala en ken moli li suli la o toki e ni tawa jan. ken li suli a la o toki wawa e ni.
ijo li ken pakala e jan musi la o pana e ijo ni tawa nasin pi jan musi. jan musi o ken weka e ijo, o ken pali lon ma.

ijo mani

ijo li ijo mani la ona li sama ma pi tan ona. ona li toki e toki sona.
tenpo mute la ijo mani li pana e mani a li suli a li pana ala e ken pona. jan li jo e ijo mani la jan ante li pona tawa ona.
ilo nasa li ijo mani ala. taso ona li ken wawa li ken ijo pi sona pona.
o pana e jan musi tawa nasin nasa pi ken utala tan ijo mani.

pali wile

nasin musi li kama wawa ala la o pana e nasin pi pali wile tawa jan.
toki pi jan musi li nasa la sina sona ala e wile ona la o toki kepeken nasin tu e ni: “sina wile e wan anu e tu?”
o pali sama kulupu kepeken nasin ni la musi li awen tawa.
o awen e ni: pali pi jan musi li awen lon ma musi.

kiwen pi lon suli

tenpo ken la sina wile e ijo pi ken ala sona (ken la suno sewi, sona nasa pi jan musi, ijo ante).
tenpo ni la o tawa e 1k6. nanpa 4 en nanpa suli li pona tawa jan.
nanpa 3 en nanpa lili li ike tawa jan tawa jan poka ona

o tawa sin pi lukin lipu.

nasin pi jan musi

wawa pali

nanpa wawa en utala pi nanpa wawa li toki ala e ale pi jan musi sina. ona li ilo taso.
o toki insa pi taso ala e ni: “jan musi mi li wile seme?” o toki insa kin e wile sina.
nasin nasa pona la o kepeken e sona sina e ijo sina e sona jan sina.

pali kulupu

sina wile tawa wawa e musi la o toki e wile sina tawa jan ante li kute e wile ona.
pilin pi jan ale la alasa en pini ken o sama. jan ale li pali sama kulupu li pilin pona e ale ante la kulupu li ken mute. jan li pali sama jan wan la kulupu li ken mute ala.

lukin e ma sin

toki pi wile sona en kute sona li wawa suli la nanpa en ijo e ken pi jan musi li wawa lili.
o sona e ni: jan lawa li toki lon. taso sina wile sona e mute la o toki e wile ni.
nasin mute li ken li pona.

toki

sina toki tawa jan ante pi insa musi la toki sina o sama pi toki tawa jan lon. o kama sona e sona wawa kepeken wile sona sina. sona ni li ken pona e sina.
sina kama lukin li kama sona e ni: jan mute a li wile toki li wile utala ala.

lukin wawa

utala la nasin ante li ken lon tenpo mute. mute kin la utala li ike tawa wile sina la nasin ante li pona.
o lukin alasa e ijo pona mute. utala li ken pakala suli e sina la o weka tan utala.

pali pi nasin kama

o alasa tawa lon nasin pi utala ala kepeken lukin sona.
insa musi la o alasa kama sona kepeken toki e ijo pi alasa sina

wile wawa

o pali e alasa sina. o tawa kepeken ken sina pi wawa ala.
o wile e ala. wile sina la jan musi ante o pilin pona tan sina la o pali wawa.
o tawa sinpin e ijo la o lukin e kama.

o tawa sin pi lukin lipu.

nasin pali pi jan musi

nimi + pali + ijo jan

open la o nimi e jan musi sina o alasa e pali ona. nimi en pali li lon nimi + pali. pali pi jan musi li pana e sona ken tawa ona.

ni li pini la o tawa e kiwen ken tan ijo jan pi jan musi sina. lukin sijelo en nasin toki en wile lili en pilin suli li ijo jan. ijo jan li lon ijo jan la o tawa e kiwen ken tan alasa ona.

pini ni la o tawa e kiwen ken tan tenpo sike pi jan musi sina (2k20+10).

nanpa wawa

jan musi li jo nanpa wawa 3 ni: wawa sijelo (WAW), tawa ken (TAW), en lawa sona (LAW). sina pali e jan musi la o tawa e 3k6 la nanpa wawa WAW li kama lon. pini la o pali e nanpa wawa TAW e nanpa wawa LAW kepeken nasin sama. sina wile la o ante e nanpa wawa tu. ni la nanpa wawa wan li kama nanpa wawa ante en nanpa wawa ante li kama nanpa wawa wan.

jan Inesu li wile pali e nanpa wawa WAW pi jan musi ona la ona li tawa e kiwen ken. nanpa li 2 li 4 li 6 la kulupu ona li 12. ante la nanpa wawa TAW li 9. nanpa wawa LAW li 13 ona li wile ante e 12 e 9 la nanpa wawa la jan musi li jo e 9 WAW e 12 TAW e 13 LAW.

nanpa pi ken utala

o tawa e 1k6 la nanpa ona li kama ken utala (KU) open pi jan musi sina. nanpa ni li toki e ken pi jan musi ni: utala la ona li pakala ala. nanpa ni li toki ala e pona sijelo e wawa sijelo. kin la ona li weka ala lon tenpo suli (o lukin e kama pona sin). KU pi jan musi li kama 0 tan utala la jan o lukin e lipu pakala-sijelo kepeken kiwen ken.

poki jo

jan musi li ken jo e ijo kepeken lupa ijo 10: poki monsi ona li jo e lupa ijo 6. luka tu ona li jo e lupa ijo la lupa ijo tu li lon. sijelo ona li jo e lupa ijo tu. tenpo ike la jan li ken weka e ijo ale tan poki monsi ona la ona li ken lape lon insa poki.

ijo mute li wile e lupa ijo wan. ijo li lili a la ijo mute li ken tawa lupa ijo wan. wile pi jan lawa la lupa ijo li ken tawa ante.

ijo suli a li wile e lupa ijo tu. jan musi li kepeken ijo suli a la ona o kepeken luka tu. jan musi li wile tawa e ijo suli a la ni li ken ike. poki jo pi jan musi li ale (ijo ona li wile e lupa ijo 10) la KU pi jan musi li kama 0.

poki jo li ale la jan musi li ken ala jo e ijo ante. poki tawa (o tawa e ona kepeken luka tu) en soweli tawa li ken suli e poki jo. jan pali li ken tawa e ijo pi jan musi la ona li wile e mani.

jo open

open la jan musi ale li jo e ni:

moku pi tenpo suno tu wan (lupa ijo wan)
palisa suno (lupa ijo wan)
3k6 mani

lipu ale pi jo open la o tawa e kiwen ken wan la o kama sona e len awen e ilo utala e ilo ante. ken la jan musi sina li kama jo e lipu pi nasa wawa la sina o tawa e k100 lon lipu lipu pi nasa wawa. (k100 la sina ken tawa e 2k10 la kiwen ken wan li pana e nanpa pi suli LL la kiwen ken ante li pana e nanpa lili). lipu ken ale la sina o jo e ijo wan taso.

o lukin e lipu ijo la nanpa awen en nanpa utala en nanpa pi lupa ijo li lon. tenpo ken la sina ken kulupu e ijo lili mute.

wile sina la jo li ken sama nasin pi kulupu jan pali la o lukin e lipu kulupu ijo ken.

o tawa sin pi lukin lipu.

nimi + pali

nimi (k100)


1	Munase	26	Lunone	51	Wamepa	76	Kipujo
2	Inunten	27	Potupi	52	Piwa	77	Junon
3	Utoka	28	Likun	53	Juwa	78	Kope
4	Newa	29	Nesu	54	Munonlo	79	Nikiju
5	Pilime	30	Oje	55	Pejen	80	Lejensa
6	Aku	31	Temunsi	56	Lupo	81	Kanu
7	Emi	32	Ute	57	Wetu	82	Pejo
8	Meki	33	Wanun	58	Kepun	83	Muwise
9	Ato	34	Posan	59	Tetu	84	Jote
10	Mokin	35	Tajeli	60	Nenesin	85	Kiwamo
11	Asunpo	36	Opentu	61	Olimo	86	Lutu
12	Silowe	37	Miwi	62	Jomen	87	Ono
13	Iko	38	Puluta	63	Pojo	88	Lumulu
14	Namami	39	Pinope	64	Moponte	89	Tasupe
15	Atunli	40	Pemupu	65	Ilala	90	Sakoju
16	Suwen	41	Ena	66	Kowan	91	Nukan
17	Lipipu	42	Tula Atan	67	Nejo	92	Wapi
18	Unilo	43	Katu	68	Seke	93	Netomu
19	Kemawi	44	Tewin	69	Mijun	94	Towa
20	Kepon	45	Jotupo	70	Kiso	95	Jutana
21	Mewanu	46	Kiko	71	Wekama	96	Pamiwe
22	Jasena	47	Nopupa	72	Peki	97	Sokelan
23	Nesan	48	Tanomo	73	Loli	98	Nutun
24	Janu	49	Wamo	74	Jewinse	99	Liku
25	Osu	50	Kesisa	75	Kipo	100	Mukeno

pali (k20)


1	ona li pali e telo pi nasa wawa.
2	ona li pali e ilo.
3	jan ike ni li tawa insa pi tomo ante li kama jo e ijo.
4	jan ni li pali e moku pi sijelo soweli.
5	ona li pali e supa lape e supa monsi kepeken kiwen kasi.
6	tomo pi nasin sewi la ona li jan lawa.
7	tenpo mute la ona li musi, taso mani ona li ken weka.
8	jan li moli la ona li pali e lupa lon ma moli.
9	ona li mama e kasi li telo e kasi.
10	ona li alasa e soweli.
11	ona li sona suli e nasa wawa.
12	jan ante li pana e mani la jan ni li utala lon poka ona.
13	ona li jan esun.
14	jan ni li pali e kiwen lon nena.
15	ona li kute ala e nasin lawa.
16	ona li kalama musi li pana e musi tawa jan ante.
17	jan ike ni li kama jo e poki mani pi jan ante.
18	ona li tawa pi ma ante e ijo pi nasin lawa ala.
19	ona li pali lon tomo pi jan mani a.
20	ma pi kasi suli la ona li lawa li alasa li mama e soweli.

ijo jan (k10)

lukin sijelo (k10)


1	wawa	6	wawa lili
2	wawa suli	7	lili
3	ko	8	pona
4	palisa	9	sike
5	kiwen	10	suli a

selo sijelo (k10)


1	sike lili li lon	6	pakala kule li lon
2	pimeja	7	suwi
3	pana sin e suno	8	pimeja a
4	pakala lili	9	sitelen li lon
5	loje lili	10	telo ala

linja lawa (k10)


1	ona li jo ala e linja lawa.
2	linja mute li kama linja suli wan.
3	linja mute li tawa sike lili.
4	ona li jo e linja jaki.
5	linja li tawa poka ale.
6	linja li suli a.
7	jan pi mani mute li jo e linja lawa sama ni.
8	telo ko li lon li pana sin e suno.
9	lukin linja li sama telo tawa.
10	kule tu li lon linja.

sinpin lawa (k10)


1	kiwen	6	pona ale
2	pakala	7	nena sinpin li lili
3	wawa	8	sike ala
4	suli palisa	9	sijelo lipu
5	kule walo	10	lukin lape

nasin toki (k10)


1	kepeken nimi lili	6	suwi ala
2	kalama wawa	7	kepeken nimi mute
3	toki len	8	kalama suwi lili
4	suli wawa	9	pakala lili
5	musi ala	10	kalama lili

len sijelo (k10)


1	tan tenpo pini weka	6	poka len li kama linja
2	telo sijelo loje li lon	7	suli a
3	pona a	8	nasin len kulupu
4	jaki lili	9	jaki a
5	tan ma weka	10	pakala

nasin pona (k10)


1	wile pali ona li wawa.
2	ona li lukin wawa la ona li pakala ala.
3	utala la ona li pilin ala e monsuta.
4	ona li pali pona lon tenpo mute.
5	jan mute li pona tawa ona. ona en kulupu li musi.
6	toki ona li lon. pali ona li pona.
7	ona li wile e ijo pi mute ala e mani lili.
8	jan li utala e ona la taso ona li ike ala tawa jan ni.
9	ona li pana e pilin lape pona tawa jan ante.
10	ona li pilin ala ike tan jan ale.

nasin ike (k10)


1	tenpo mute la ona li wile utala.
2	ona li pilin jaki li ike lili tawa jan ante.
3	monsuta la ona li wile ala utala.
4	toki ona li lon ala.
5	ona li wile e mani mute e ijo mute.
6	tenpo ala la ona li wile pali. ona li wile lape taso.
7	ona li pilin monsuta lili tan ijo mute.
8	ona li toki ike tawa jan ale. ken la kepeken nimi jaki.
9	ona li pali mute taso pali ona li pona ala.
10	ike pi tenpo pini li weka. taso ona li awen pilin e wile utala.

pilin pi jan ante la jan musi sina li ni (k10):


1	wile wawa	6	jan pi wile ala pali
2	ike tawa jan ante	7	nasa suli
3	ken utala wawa	8	jaki
4	jan musi	9	pona tawa jan ante
5	toki lon	10	jan pi sona wawa

tenpo pini ike (k10)


1	jan ante ale li weka tan ona.
2	ona li ken ala pini e ijo ike. ijo ike li ken telo nasa li ken musi pi weka mani li ken ante.
3	ona li pali tan wile pi jan ante. ona li pali ni ala la jan ante ni li ike e ona.
4	jan lawa la ona li ike.
5	nasa wawa ike li lon ona.
6	jan ante li ike e ona kepeken toki pi lon ala.
7	pali la jan lawa li lili e ken lawa ona.
8	sona pi jan ante la ona li ike.
9	jan li weka e jo ona e kon jo ona.
10	jan li weka e ona tan ma mama ona.

jo open

len awen (k20)


1-3	4-14	15-19	20
ala	len utala	linja kiwen	lipu kiwen

len lawa kiwen + supa kiwen luka (k20)


1-13	14-16	17-19	20
ala	len lawa kiwen	supa kiwen luka	len lawa kiwen + supa kiwen luka

ilo utala (k20)


1-5	6-14	15-19	20
ilo moli lili, palisa sike, palisa suli	palisa pakala, ilo utala pi pini sike, palisa pi pakala kasi	ilo pi alasa weka, ilo supa pi alasa weka, linja alasa pi pana kiwen	palisa pakala suli, ilo utala kiwen, palisa utala pi pakala kasi

ilo pi jan tawa (k20)


1	poki kon	6	telo ko pi pali seli	11	ilo pi awen luka	16	linja wawa (25ft/8m)
2	telo pi awen tan telo moli	7	ilo tawa pi linja luka	12	ilo pi pakala kiwen	17	sitelen awen
3	poki tawa (lupa ijo +4, suli a)	8	poki len suli	13	palisa suli (10ft/3m)	18	ilo palisa pi lukin weka
4	linja kiwen (10ft/3m)	9	ilo alasa awen suli	14	ilo sike pi linja wawa	19	poki lili pi open seli
5	ilo nasa pi alasa kiwen	10	ilo open ken pi lupa ale	15	telo pi weka soweli	20	kasi pi ken moli

ilo (k20)


1	ilo pi pana kon	6	poki pi pali moku	11	ko moku	16	kulupu linja alasa
2	poki telo suli	7	palisa kiwen pi open lupa	12	ilo kiwen	17	ilo pi tu kasi
3	kiwen palisa lili pi pakala noka	8	ilo pi pali lupa lili	13	ilo tenpo pi poki ko	18	ko pali
4	palisa sitelen	9	palisa pi alasa kala	14	palisa lili pi pakala kiwen	19	ilo pi lupa ma
5	ilo pi pali sijelo kiwen	10	ko pi awen poka	15	palisa lili kiwen mute	20	ilo palisa luka

ijo lili (k20)


1	poki telo	6	palisa tan lawa soweli	11	ilo sinpin pi lukin sama	16	kiwen pi weka jaki
2	musi lipu	7	palisa kasi pi kon seli	12	telo pi pilin kon pona	17	ko pi lupa mute
3	musi pi kiwen ken	8	ilo pi kalama musi	13	ilo sitelen + telo sitelen	18	poki wan la ko pi kama kiwen
4	kule pi sinpin lawa	9	ilo pi lukin suli	14	poki lili pi ko walo moku	19	linja lili
5	kiwen mani pi lon ala	10	sike lili mute pi ilo musi	15	ilo mu lili	20	ilo kalama kon

ijo pona (o lukin e lipu pi kiwen ken) (k20)


1-5	6-13	14-17	18-20
ilo anu ilo lili	ilo pi jan tawa	len awen anu ilo utala	lipu pi nasa wawa

lipu pi nasa wawa (k100)


1	Ko Awen	26	Tawa Ma Wawa	51	Lukin Pi Jan Ante	76	Sijelo Kon
2	Linja Awen	27	Sijelo Linja	52	Lili	77	Pilin Kon Wawa
3	Lon E Ijo	28	Sinpin Pi Ijo Ale	53	Sitelen Sama	78	Weka E Suno
4	Jan E Soweli	29	Kama Jo	54	Nasin Pi Sinpin Sama	79	Nasin Nanpa
5	Sike Lukin Pi Nasa Wawa	30	Sike Suno	55	Luka Tu Wan	80	Lukin Pona
6	Poki Pi Weka Sewi	31	Kon Pi Lukin Ala	56	Sike Pimeja	81	Ilo Kasi Pi Nasa Wawa
7	Kama Poka	32	Pilin Utala Wawa	57	Ijo	82	Tawa Pipi
8	Kalama Pi Ken Nasa	33	Lupa Lon	58	Sijelo Ko	83	Lon E Sijelo Pi Sike Ala
9	Toki Lawa	34	Ante Pi Wawa Ma	59	Utala Ala	84	Kulupu
10	Kasi Kama	35	Wile Jo	60	Monsuta	85	Tawa Tan Wile
11	Sijelo Soweli	36	Tawa Wawa	61	Lupa	86	Kute Insa Ante
12	Weka Nasa E Sona	37	Pilin Ike Wawa	62	Sijelo Pi Tenpo Kama	87	Tawa Kepeken Tenpo Ala
13	Ante E Sijelo	38	Kute E Kalama Lili	63	Tawa Kama/Tawa Weka	88	Alasa Pi Nasa Wawa
14	Pilin Pona	39	Tawa Kon	64	Lon E Jan Moli	89	Ma Kasi
15	Toki Wawa	40	Pilin Lape Nasa	65	Lon E Kon Moli	90	Lon E Sitelen Kiwen
16	Kute Sona	41	Pilin Lete	66	Kute Pi Insa Lawa	91	Ante E Tenpo
17	Ko Tan Luka	42	Sona E Jan Jo	67	Wawa Weka	92	Lukin Lon
18	Lawa E Kasi	43	Suno A	68	Lukin Tan Sike Ante	93	Kama Telo
19	Lawa E Suno Sewi	44	Linja Pi Lukin Ala	69	Pali Ko	94	Lukin Pana
20	Pona E Pakala Sijelo	45	Mu Open	70	Pilin E Ijo	95	Sitelen Lukin
21	Weka E Kute	46	Tawa Pi Akesi Telo	71	Awen Tan Pakala	96	Sike Awen
22	Lukin E Nasa Wawa	47	Kon Telo	72	Lukin Ala	97	Linja Pipi
23	Weka E Ijo Sijelo	48	Lili E Nasa Wawa	73	Ante E Ma Jan	98	Ilo Lili
24	Len E Lukin	49	Tomo	74	Lape	99	Kule Pi Nasa Wawa
25	Ante E Lukin Ma	50	Nasa Pi Sike Lili	75	Ma Pi Nena Ala	100	Lukin Insa

ijo ale

(nanpa li wile ona pi mani jelo)


supa kiwen luka (nanpa awen +1)	10
len lawa kiwen (nanpa awen +1)	10
len utala insa (nanpa awen +1)	15
len utala (nanpa awen 1, suli a)	20
len pi linja kiwen (anpa awen 2, suli a)	40
len pi lipu kiwen (nanpa awen 3, suli a)	60

ilo utala


ilo moli lili, palisa sike, palisa suli (pakala k6)	5
palisa suli utala, palisa pakala, ilo utala pi pini sike, palisa pi pakala kasi. (pakala k8)	10
palisa pakala suli, ilo utala kiwen, palisa utala pi pakala kasi (pakala k10, suli a)	20
linja alasa pi pana kiwen (pakala k4)	5
ilo pi alasa weka (pakala k6, suli a)	20
ilo supa pi alasa weka (pakala k8, suli a)	30

ijo + ilo


poki kon	5	ilo alasa awen suli	20
ilo pi pana kon	10	ko suli pi lupa mute	5
len lape	5	ilo pi lukin suli	10
lipu	50	ilo open ken pi lupa ale	25
poki telo suli	5	ilo pi awen luka	10
kiwen palisa lili pi pakala noka	10	palisa lili pi pakala kiwen	5
poki tawa (lupa ijo +4, suli a)	30	ilo sinpin pi lukin sama	5
linja kiwen (10ft/3m)	10	soweli tawa (lupa ijo +6, wile e tenpo suli)	30
palisa sitelen	1	kulupu linja alasa	10
ilo pi pali sijelo kiwen	5	poki pi telo ala	5
poki pi pali moku	10	ilo pi pakala kiwen	10
palisa kiwen pi open lupa	10	ilo sike pi linja wawa	10
ilo pi pali lupa lili	10	palisa suli (10ft/3m)	5
kule pi sinpin lawa	10	ilo sitelen + telo sitelen	10
telo ko pi pali seli	10	moku pi tenpo suno tu wan	10
palisa pi alasa kala	10	linja wawa (25ft/8m)	5
sike lili mute pi ilo musi	5	ilo pi tu kasi	5
ko pi awen poka	5	poki len	5
ko telo moku	10	ilo pi lupa ma	5
ilo tawa pi linja luka	25	kiwen pi weka jaki	1
ilo kiwen	5	palisa kiwen lili	1
telo pi nasin sewi	25	len noka pi palisa kiwen lili mute	5
palisa tan lawa soweli	10	ilo palisa pi lukin weka	40
soweli tawa wawa (lupa ijo +4)	75	ko pi kama kiwen	10
ilo tenpo pi poki ko	50	tomo len (jan tu li ken insa, suli a)	20
palisa kasi pi kon seli	10	palisa suno	1
nasin palisa pi tawa sewi (suli a, 10ft/3m)	10	tomo tawa (lupa ijo +8, wile e tenpo suli)	200
ilo suno en telo ko seli	10	kasi pi ken moli	10

kulupu ijo ken

jan utala pi nasin sewi

jan ni li tawa ma ante li pana e sona pi nasin sewi ona. jan sewi ona li awen e ona lon utala.


ilo utala kiwen (k10, suli a)
len awen pi linja kiwen (nanpa awen 2, suli a)
len luka awen (nanpa awen +1)
ilo utala lili pi weka ike (k6)
sitelen sewi (tenpo wan pi tenpo suno la ona li ken pali e nasa wawa Sike Awen)
len pi kulupu sewi

jan pi alasa kiwen

jan ni li tawa ma li lukin e ni: ma seme la kiwen pona en kiwen mani li lon.


palisa sike (k6)
len tan len ante mute (nanpa awen +1)
ilo nasa pi alasa kiwen
kiwen nasa pi sike lukin (ona li insa pi telo pona la ona li pali e nasa wawa Pilin E Ijo)
lipu pi sona ma (ona li pakala lili)
ilo palisa pi lukin weka

jan nasa lili

jan nasa lili li wawa li lili li lon pi tenpo suli a. tenpo mute la ona li pali lon insa nena li jo e linja suli pi sinpin lawa.


palisa pakala pi anpa kasi (k6)
len kasi kiwen (nanpa awen 1)
ilo lili pi pali tomo
poki pi pipi lili mute
kasi sike lili pi ken moli
ilo pi pali lupa lili

jan nasa pi kute palisa

kute pi jan ni li sike ala li palisa. ona li suli li sona pona e nasa wawa.


palisa pakala pi lukin pona (k8)
ilo sike pi alasa weka (k8)
len mani (nanpa awen 1)
lipu pi nasa wawa (Pilin Pona anu Lukin E Nasa Wawa)
ilo mani pi kalama musi
poki kon

jan utala

ona li sona wawa e ilo utala ale e nasin utala ale. ken suli la ona li pilin monsuta ala.


palisa utala suli (k10, suli a)
palisa pakala sike (k8)
palisa pakala lili (k6)
palisa pakala lili (k6)
ilo pi moku kon seli + kasi pi kon seli
musi pi kiwen ken

jan lawa pi nasin sewi

jan ni li pali lon tomo pi nasin sewi li pona e jan pi jo mani lili.


palisa pi sitelen sewi (k6)
len pi sona ala (nanpa awen +1)
poki telo pi nasin sewi
poki pi telo nasa suwi
lipu pi kalama musi
poki tawa (lupa ijo +4, suli a)

jan utala pi kulupu lawa

jan pi kulupu ni li awen e jan pi lawa ma. jan pi lawa ma li pana e mani mute tawa ona.


palisa pakala suli (k10, suli a)
len awen pi linja kiwen (nanpa awen 2, suli a)
len lawa awen (nanpa awen +1)
len monsi pi sitelen suli
ilo pi awen luka
linja wawa pona

jan pi nasa wawa

jan ni li sona pona e nasa wawa e ilo nasa e soweli nasa.


palisa pi suno nasa (k8, suli a)
ilo moli lili (k6)
lipu pi nasa wawa (o tawa e kiwen ken)
lipu pi nasa wawa (o tawa e kiwen ken)
len pakala (poki pi ken ala lukin li lon)
kili ma nasa (tu li lon, o lukin e ilo nasa)

jan ike pi kama jo

jan ni li insa e tomo pi jan ante li kama jo e ijo ona e mani ona.


ilo moli lili tu (k6+k6)
len pi len lawa kin (nanpa awen 1)
ilo open ken pi lupa ale
kiwen palisa lili pi pakala noka
ilo tawa pi linja luka
palisa lili pi pakala kiwen

jan pi mama soweli

jan ni li awen e soweli e waso e akesi. ona li pana e moku tawa ona li utala e soweli ike.


ilo suli pi alasa weka (k8, suli a)
palisa lili pi pakala kasi (k6)
len pi selo kiwen sijelo (nanpa awen 1)
ilo alasa awen suli
soweli alasa [KU 2, TAW 12, kiwen uta (k6)]
palisa pi kalama kon wawa tan lawa soweli

o tawa sin pi lukin lipu.

nasin musi

jan li utala kepeken nanpa wawa tu wan lon tenpo pi sama ala (o lukin e utala pi nanpa wawa, lon anpa).

wawa sijelo (WAW): o utala e WAW lon tenpo pi wile wawa sijelo sama ni: jan musi li tawa e ijo suli, anu pakala e palisa kiwen, anu moku e telo ike li wile awen pona.

tawa pona (TAW): o utala e TAW lon tenpo pi wile tawa sama ni: jan musi li tawa kepeken tenpo lili, anu tawa pi kalama ala, anu tawa sewi lon sinpin kiwen, anu weka pi ken pakala.

lawa wile (LAW): o utala e LAW lon tenpo pi wile sona anu toki sama ni: jan musi li toki pi lon ala, anu toki pi wile sona, anu toki monsuta tawa jan ante, anu wile ante e nasa wawa.

utala pi nanpa wawa

ike li ken lon tenpo ni la o utala e nanpa wawa. o tawa e k20 pi nanpa wawa wan. nanpa wawa la nanpa pi kiwen ken li sama anu lili la utala li pona. jan musi li ken e wile ona. nanpa pi kiwen ken li suli li suli pi nanpa wawa la utala li ike. ante la nanpa 1 pi kiwen ken li pona lon tenpo ale. nanpa 20 pi kiwen ken li ike lon tenpo ale.

jan Peja li kama poka kulupu pi jan nasa ike lili. kulupu ni li jo e ilo utala suli mute li lukin awen e lupa pi tomo anpa kiwen. jan lon li sona e nanpa TAW 13 ona li wile e ni: jan musi Peja li tawa monsi pi jan ike kepeken kalama ala. ona li tawa e k20 la nanpa li 10 - pona a!

kama pona sin

jan musi li lape e sijelo ona lon tenpo lili li moku e telo la KU ale li lon sin. taso tenpo lape la ike li ken kama li ken pakala e ona. weka pi nanpa wawa (o lukin e pakala ike) la kama pona sin li wile e tenpo suno mute pi luka tu e jan sona pi pona sijelo anu sona ante pi ken pona. pali ni li ken wile e mani ala la taso pona sijelo pi nasa wawa li wile e mani mute.

pilin ike + pilin lape

jan musi la ijo pi suli a li lon ala (ken la moku anu lape) la ona li pilin ike. pilin ike la KU ona en nanpa wawa ona li ken ala kama pona sin. pilin ike li awen e tenpo suno wan la lupa ijo wan lon poki jo pi jan musi li kama pilin lape. pilin ike li awen e tenpo suno ante la lupa ijo ante li kama pilin lape kin. jan li ken kama wawa sin (ken la ona li lape e tenpo pimeja wan ale lon ma pona) la pilin lape li weka. pilin lape li ken kama tan pali pi nasa wawa anu ijo ante pi insa musi.

nanpa awen

len awen ale li jo e nanpa awen. sina pakala e KU la open la o weka e nanpa awen tan nanpa pi kiwen ken pakala. supa kiwen luka en awen sama li pana e pona pi nanpa awen (ken la nanpa awen +1), taso sina o jo e supa anu awen ni lon luka anu sijelo sina lon tenpo utala. nanpa awen 3 li pini ale la jan musi li ken ala jo e len pi nanpa awen 4 anu suli.

pilin pi jan ante

jan ante li lukin e jan musi sina la pilin pi jan ante ni li ken pona anu ike la jan lawa o tawa e 2k6 o lukin e lipu ni:


2	3-5	6-8	9-11	12
pilin utala	pilin monsuta	pilin pi wile sona	pilin pona	pilin pi pona wawa

pilin monsuta pi jan ante

jan musi sina li utala e jan ante la jan ante o utala e LAW ona tan ni: ona li wile weka anu wile awen utala. jan wan ona li moli la ona o utala ni e LAW. moli ona li mute tawa jan utala ona la ona o utala ni kin e LAW. utala LAW ni li pona la jan li pilin monsuta ala li awen utala. utala LAW ni li ike la jan li wile weka. tenpo ken la kulupu li ken utala ni kepeken LAW pi lawa kulupu. jan ante li utala wan la nanpa KU ona li ala la ona o utala e LAW ona. jan musi li monsuta ni lon tenpo ala.

jan pali

jan musi li ken pana e mani tawa jan pali. jan pali li pali pona e tawa pi jana musi. jan lawa li wile pali e jan pali sin la o pali e nanpa ken pi jan pali. o tawa e 3k6 tawa nanpa ken ale. o tawa e 1k6 tawa awen utala o pana e ilo utala pona kepeken k6 tawa ona. o kepeken lipu nasin ni: nasin-pali-pi-jan-musi tawa ijo ante pi jan pali. mani jelo la ona li wile e 1 anu 2 anu 3 tawa pali pi tenpo suno wan. ante la ona li wile e ijo mani lili.

mani + ijo mani

tenpo pi mute wawa la jan li jo e mani sike ni: mani sike pi kiwen jelo. mani jelo (mj) li sama mani walo (mw) 10 li sama mani loje (ml) 100.

tenpo mute la ijo mani li pana e mani a li suli a li pana ala e ken pona. tan wile pi ijo mani la jan musi li tawa nasin nasa pi ken utala anu ken pakala. tenpo mute la jan ike wawa en soweli ike suli li awen e ijo mani ni.

ma tomo anu tomo suli wawa anu ma pi tomo tawa telo la jan li esun e ijo mani sama ni: ijo mani wan li mute lili lon ma la jan pi ma ni li pana esun e mani mute tan ona. ona li mute suli lon ma la jan pi ma ni li pana esun e mani pi mute lili taso.

nasa wawa

lipu pi nasa wawa li wile e lupa ijo wan li toki e sona pi nasa wawa wan. jan li ken ala sitelen anu pali e lipu ni. taso, jan musi li ken kama jo e ona lon tomo moli anu lupa nasa anu tomo suli wawa.

tenpo ken la lipu pi nasa wawa li lukin nasa anu pilin nasa. ken la lipu li pana e pilin kon ike anu pilin kon pi ma ante. ken la lipu li ken sona sama jan anu soweli. ken la jan li ken lukin e sitelen lipu lon suno pi sike mun taso.

lipu pi nasa wawa li ken lon e ni: jan ante li alasa sona e nasa wawa la ona li wile e lipu sina. ike la ni li ken utala tawa sina la o pana lukin ala e lipu sina.

lipu lili pi nasa wawa li sama lipu pi nasa wawa, taso:

poki jo la ona li wile ala e lupa ijo.
ona li pana ala e pilin lape.
tenpo kepeken pi nanpa wan la ona li weka.

pali pi nasa wawa

jan ale li ken pali e nasa wawa kepeken lipu pi nasa wawa. ona o jo e lipu lon luka tu ona, o toki kalama e toki pi insa lipu. kin la ona o pana e pilin lape wan tawa poki jo ona la ni li wile e lupa ijo wan. tenpo li suli li tenpo kin pi utala ala la jan musi li ken suli e ken wawa pi nasa wawa (ken la nasa wawa pi jan wan li kama nasa wawa pi jan mute. anu ken pakala pi nasa wawa li kama suli a). suli pi ken wawa ni li wile ala e ijo ante li wile e tenpo suli e tenpo pi utala ala taso. jan li pilin ike anu ken pakala li lon la jan lawa li ken toki e ni: jan musi o utala e LAW. utala pi nanpa wawa LAW ni li ike la pakala li kama li suli sama wawa pi nasa wawa. ken la pilin lape tu anu mute li kama. ken la lipu pi nasa wawa li pakala weka. ken la jan musi li pakala e sijelo ona. kin la moli li ken.

ilo nasa

ilo nasa li ken pali e nasa wawa. ona li pana ala e pilin lape tawa jan musi. ilo nasa mute la sina ken ala pali e nasa wawa lon tenpo ale. sina ni lon mute lili la wawa pi ilo nasa li weka. taso wawa ni li ken kama sin kepeken nasin pi sin wawa. o lukin e ilo nasa ken ni:

sike suwi , ken kepeken 3. ona li sike pi palisa luka. kiwen ona li kama loje tan tenpo suli. jan li jo e sike la ona li ken lili e sijelo ona tawa suli 6”/15cm. nasin pi sin wawa: tomo pi pipi jelo pimeja la ko suwi pi pipi lawa li lon. o pana e ko suwi ni tawa poki lili e sike suwi tawa insa pi ko suwi. pini la wawa ale pi sike suwi li kama sin.

palisa pi alasa kepeken waso , ken kepeken 1. palisa ni li pona a tawa jan pi alasa kepeken waso li lukin sama linja wawa pi sewi pimeja. ona li ken pali e Tawa Wawa. nasin pi sin wawa: o tawa kon e ona kepeken ilo supa pi alasa weka. pini la o kama jo sin e ona.

palisa pi kalama ala , ken kepeken 1. palisa suli ni li kule pimeja li ken weka e nasa wawa ale lon insa 50ft/15m. nasin pi sin wawa: mun li suno ale la o insa e palisa lon suno mun.

kili ma nasa , ken kepeken 1. kili ni li kasi sike lon anpa pi kasi suli li jo e sike lili laso. jan li moku e kili ni la ona li weka e lape wan, taso ona o utala e LAW tan ni: ken la ona li kama wile e mute li ken ala pini. utala LAW ni li ike la lawa pi jan musi li wawa ala. jan li moku e kili ma nasa sin la ona li pona sin lon tenpo lili. taso ona li awen wile e kili lon tenpo kama.

utala

tenpo sike

tenpo mute lon insa musi la sina nanpa ala e tenpo. taso utala en tenpo ante la nanpa tenpo li ken pona. tenpo ni la o musi kepeken tenpo sike. tenpo sike wan li sama tenpo lili lili 10s pi insa musi. insa pi tenpo sike la tenpo tawa li lon. tenpo tawa pi kulupu jan musi li pini la tenpo tawa pi kulupu jan ante li open. pini ni la tenpo tawa pi kulupu jan musi li open sin.

ijo pi tenpo tawa

tenpo tawa la jan musi li ken tawa 40ft/12m. kin la ona li ken ijo wan pi tenpo tawa. ijo wan ni li ken pali e nasa wawa wan li ken utala li ken tawa e 40ft/12m ante. ijo ante li wile ala e tenpo mute e wawa mute la ona kin li ken ijo wan pi tenpo tawa.

open pi tenpo sike la jan li toki e wile pi jan musi ona. ken pakala li lon tan wile pi jan musi la jan lawa li toki wile e utala pi nanpa wawa. ken la jan musi o utala e nanpa wawa ona, taso ken la jan ante o ni.

tenpo tawa

jan lawa li toki e ni pi tenpo tawa kama: ken suli la ijo ante li pali seme pi tenpo tawa. open utala la jan musi ale o utala e TAW tan ni: pona la ona li ken tawa lon open utala. ike la ona o awen li ken ala tawa la jan ante li open e utala.

jan Peja li tawa ma kasi li sona ala e ni: ma kasi ni li ma awen pi jan suli ike kasi. ona li wile e ni: utala la ona li open la jan suli li open ala. wile ni la ona li utala e TAW. kiwen ken li pana e nanpa ike la jan suli li open e utala.

utala + pakala

ijo wan li utala e ijo ante la o ni:

o tawa e kiwen ken pi ilo utala ona.
jan li utala kepeken luka taso kepeken ilo ala la kiwen ken ona li 1k4.
o weka e nanpa awen pi ijo ante tan nanpa pi kiwen ken la ni li pali e nanpa pakala.
o weka e nanpa pakala tan KU pi ijo ante.

jan suli ike kasi li mu utala li tawa sike e ilo pakala ona tawa jan Peja. KU pi jan Peja li 5. kiwen ken pi ilo pakala ni li 1k10 la jan lawa li tawa e ona li lukin e nanpa 4. jan Peja li jo e len awen pi nanpa awen 1 la jan lawa li weka e ni tan nanpa 4 la nanpa pakala li 3. ona li weka e 3 tan KU pi jan Peja la KU ni li kama 2.

mute pi ijo utala

ijo mute li utala e wan la o tawa e kiwen ken ale pi ilo utala. nanpa ale la o awen musi kepeken nanpa pi suli nanpa wan taso. o weka e nanpa ante ale.

utala pi wawa ante

nasin anu tenpo anu ma li ike tawa utala la ijo li utala pi wawa lili (ken la luka ona li ken ala tawa. ken la jan pi utala ona li lon monsi ijo.). ona li utala kepeken 1k4 li utala kepeken ala kiwen ken pi ilo utala ona.

ona li utala kepeken nasin pona anu tenpo pona la ona li utala pi wawa suli (ken la jan ante li ken ala awen pona e ona. ken la jan utala li tawa pi monsuta ala). kiwen ken pi ilo utala ona li kama 1k12.

ilo utala tu

utala kepeken ilo utala tu lon tenpo sama la o tawa e kiwen ken tu, o awen musi kepeken nanpa pi suli nanpa wan taso. o weka e nanpa ante.

pakala suli

utala pi pakala suli li pakala e ijo ale lon poka. o pali e nanpa pakala mute kepeken kiwen ken pi mute sama. pakala suli li ken pakala wawa seli li ken kiwen suli anpa tan sewi. sina sona ala e mute pi ijo pakala la o tawa e kiwen ken sama pi ilo utala.

pakala ike

KU la pakala li suli mute la o pali e nanpa ante kepeken nasin ni: ona li nanpa insa tan KU tawa nanpa pakala. o weka e nanpa ante ni tan WAW pi ijo pakala. pini la ijo o utala e WAW tan ni: ona li wile ala kama pakala ike.

utala WAW li ike la pakala ike li lon. tenpo ni la jan musi li anpa li wawa ala li lon poka moli. ona li ken kama pona sin tan lape anu pona pi jan ante. ala li pona e ona la ona li moli lon insa pi tenpo ilo 1h.

ijo li pana e pakala ike tawa jan musi la ken la nasin ante ona li kama lon kin.

weka pi nanpa wawa

nanpa WAW pi jan musi li kama 0 la ona li moli. nanpa TAW li kama 0 la jan musi li ken ala tawa. nanpa LAW ona li kama 0 la ja musi li kama nasa a. TAW anu LAW li weka ale la jan musi o kama pona tan lape mute a anu nasin wawa a.

pakala sijelo

KU pi jan musi li kama 0 li lili ala li suli ala la ona li ken ante pi tenpo ale. o lukin e lipu pakala sijelo.

lape wawa + moli

jan musi li moli la jan li ken pali e jan musi sin. kin la jan ante pi insa musi li ken kama e jan musi sin ona. jan musi sin li kama tawa kulupu lon tenpo sama la jan ale li ken awen musi.

kulupu utala

ijo mute li sama li utala lon poka sama la ona li kulupu utala li sama ijo wan. kulupu utala li kama pakala ike la wawa ona li kama lili a anu ona li wile weka. WAW ona li kama 0 la ona li moli anu pakala ale.

ijo wan li utala e kulupu utala la ni li utala pi wawa lili (pakala suli li ni ala). kulupu utala li utala e ijo wan la ni li utala pi wawa suli li pali e pakala suli.

weka tan utala

sina wile tawa weka tan utala la ni li wile e ni: sina utala e TAW la utala ni li pona. kin la sina o sona e ma awen.

pakala sijelo

KU pi jan musi li kama 0 tan utala la ona li ante pi nasin nasa. nanpa pakala ale la o lukin e lipu ni anpa:


1	linja pakala li awen lon selo sijelo sina: o tawa e 1k6 \| 1: monsi lawa, 2: luka, 3: sike lukin, 4 sinpin sijelo, 5: noka, 6: kute. o tawa e 1k6. KU ale sina la nanpa pi kiwen ken li suli la nanpa ni li kama KU sin sina.
2	wawa li pana e pilin pakala tawa sina. lawa sina li pilin nasa. o toki e ni: lawa sina li kama pilin sin kepeken nasin seme? o tawa e 1k6. KU ale sina la nanpa pi kiwen ken li suli la nanpa ni li kama KU sin sina.
3	wawa li tawa kon e sina la sina kama anpa lon sinpin lawa sina. sina open pi pilin ike. sina lape lon tenpo suli la pilin ike ni li weka. pini la o tawa e 1k6. o suli e KU sina kepeken nanpa pi kiwen ken ni.
4	palisa kiwen pi insa sijelo sina li pakala: o tawa e 1k6 \| 1-2: noka, 3-4: luka, 5: palisa kiwen lon selo pi poki kon, 6: lawa. ona li pona sin la o tawa e 2k6. nanpa tu ni li kama nanpa suli wan. KU ale sina la nanpa ni li suli la nanpa ni li kama KU sin sina.
5	jaki lili li ike e sijelo sina. tenpo kama la sina kama pona sin la o tawa e 2k6. nanpa tu ni li kama nanpa suli wan. KU ale sina la nanpa ni li suli la nanpa ni li kama KU sin sina.
6	pakala lawa sina li ante e sona sina: o tawa e 1k6 \| 1-2: WAW, 3-4: TAW, 5-6: LAW. o tawa e 3k6. nanpa tu wan ni li kama nanpa suli wan. nanpa wawa sina la nanpa sin ni li suli la ona li kama nanpa wawa sina.
7	noka sina li pakala: sina ken tawa pi ike mute a. jan ante li weka e pakala la sina lape mute la sina ken tawa pona sin. tenpo pi pona sin la o tawa e 3k6. nanpa ale ni li kama nanpa wan suli. nanpa TAW la nanpa ni li suli la nanpa ni li kama TAW sina sin.
8	sina ken ala kute. pona nasa pi wawa mute taso li ken weka e ike ni. ni anu ni ala la o utala e LAW sina. pona la o suli e LAW sina kepeken 1k4.
9	sona sina li kama sin. ijo sin pi insa lawa sina li ante. o tawa e 3k6. nanpa ale ni li kama nanpa wan suli. LAW ale sina la nanpa ni li suli la nanpa ni li kama LAW sina sin.
10	ijo wan pi sijelo sina li weka tan sijelo. jan lawa li toki e ijo sijelo ni. pini la o utala e LAW sina. pona la o suli e LAW sina kepeken 1k6.
11	pakala pi ken moli: sina pilin ike li ken ala pali anu utala anu ijo ante. tenpo ilo 1h la jan ala li pona e sina la sina moli. kama pona la o tawa e 2k6. nanpa ni li KU sin sina.
12	ike ale: moli li poka a, taso nasa la sina awen lon. tenpo kama ken la sina o utala e WAW tan pakala ike. sina utala ike e ni la sina moli pi nasin ike a. sina utala pona e WAW la o tawa e 3k6. nanpa ale ni li kama nanpa wan suli. KU sina la nanpa ni li suli la ona li kama e KU sin sina.

o tawa sin pi lukin lipu.

ijo monsuta

jan nasa ike lili pi anpa kasi KU 4, WAW 8, TAW 14, LAW 8, palisa pi utala weka (k6)

ona li wile ala utala lon tenpo mute. taso nanpa ona li mute la ona li wile utala.
ona li kama jo pi nasin ike e ijo la ona li awen e ona kepeken utala. ni la ona li utala tawa moli.
ona li wile a e lipu pi nasa wawa. lipu ni la ona li wile esun.

jan len KU 12, WAW 9, TAW 12, LAW 14, palisa nasa utala pi wawa ma (k8), lipu wan pi nasa wawa (Pilin Pona anu Pilin Lape Nasa anu Tawa Kama/Tawa Weka anu Awen Tan Pakala)

jan awen pi ma kasi suli; kulupu ni pi nasin sewi nasa li wawa tan linja pi wawa ma tan kiwen pi nasa wawa tan ijo sama.
pakala ike: ona li moku e ijo lili tan kon lon pi ijo pakala.

soweli kiwen alasa KU 12, nanpa awen 2, WAW 14, TAW 1, LAW 8, uta utala (k10)

ona li ken ala tawa. tenpo mute la ona li awen e tomo moli suli e ijo pi nasa wawa.
sina ken ala lawa e wile ona kepeken nasin pi wawa ala.
sama soweli tomo la ona li wile e palisa kiwen pi insa sijelo.

jan suli ike kasi KU 12, WAW 15, TAW 12, LAW 7, luka palisa + uta utala (k8+k8 pakala suli) <!–alternative:

kepeken ijo wan pi tenpo tawa la ona li ken sin e KU. ni la tenpo tawa la ona li ken ala utala li ken tawa taso. –>
tenpo tawa la ona li ken sin e KU ona. ona li ni la ona li ken utala ala li ken tawa taso.

jan nasa pi ma lete KU 14, nanpa awen 1, WAW 8, TAW 13, LAW 14, ilo moli lili pi kiwen lete (k6), lipu wan pi nasa wawa (Lape anu Tawa Kepeken Tenpo Ala anu Lukin E Nasa Wawa)

ona li pona lukin li wile ala e nasin lawa pona anu ike li awen lon ma pi tenpo suli a.
nasa wawa mute li ken ala ante e ona.

monsuta nasa pi sijelo linja KU 3, WAW 4, TAW 17, LAW 13

monsuta ni li jo e selo sijelo pi linja mute li wile musi mute
ona li wile e mani suli. taso ona li wile ala esun e ni kepeken mani sike.
monsuta ni ale li jo e nimi. nimi ni li toki e kon lon ona. sina sona e nimi pi monsuta ni wan la sina ken lawa e ona.

pali pi ijo monsuta

o pali e ijo monsuta pona kepeken lipu ni:

nimi KU N, nanpa awen N, WAW N, TAW N, LAW N, ilo utala (kN, ilo pi nasa pona, ken ante)

o toki e nasin ona e lukin ona.
ona li utala kepeken nasin seme? seme la ona li sama ala pi monsuta ante?
ken nasa seme li lon? ona li pakala ike e jan musi la seme li kama?

sona nasin nanpa wawa: 3 li lili mute, 6 li lili, 10 li insa, 14 li pona, 18 li wawa a. wile la o ante.

o pana e KU 3 tawa monsuta pi nasa ala. o pana e KU 6 tawa monsuta wawa. o pana e KU 10+ tawa monsuta ni: ken suli la ona li moli e jan musi. <!— Use flavor and style to help them stand out. Players will remember a pig-faced humanoid looking for his missing sheep more easily than a generic goblin archer.
Use critical damage to lean into the threat or strangeness of any aggressive NPC.
Remember that HP is Hit Protection , not Hit Points. It’s a measure of resilience, luck, and gumption - not health.–>
o ante e ijo monsuta kepeken kule la ona li sama ala pi ale ante. kama la jan li awen sona e jan soweli pi nasa wawa a. taso ona li weka sona e jan utala lili pi nasa ala.
ijo ante li pakala ike e jan musi la o toki e nasa pi ijo ni e ken pakala ona.
o sona e ni: KU li ken pi jan musi la ona li kama ala pakala lon tenpo utala. tenpo ala la KU li wawa pi sijelo ona.

ante e ijo monsuta tan musi OSR OSR li nasin musi pi tenpo pini. sina ken musi e musi Cairn kepeken ijo pi musi OSR.

ijo mute la o pana e nanpa KU sama nanpa HD ale.
ijo monsuta li sama jan la KU ona li 4 anu suli.
ante la sina ken pali e ijo monsuta kepeken pilin monsuta pi jan ante

sona lili pi pali ijo monsuta:

ijo li wile pakala e ona la ona li ken weka tan pakala? o pana e KU tawa ona.
ona li moku e pakala mute? o pana e nanpa awen tawa ona.
ona li wawa? o pana e WAW suli tawa ona
ona li ken tawa pona? o pana e TAW suli tawa ona.
ona li ken toki pi nasin wawa? o pana e LAW suli tawa ona.

kiwen ken pi ilo utala li sama mute. ona li utala kepeken ilo la pakala li 1k6 anu suli.

o tawa sin pi lukin lipu.

nasa wawa 100


1	Ko Awen	ko li len e ijo wan. ijo ni li awen li ken ala tawa.
2	Linja Awen	linja wawa li kama tan luka sina. ona li awen lon poka tu. poka wan li ken weka 50ft/15m tan poka ante.
3	Lon E Ijo	ijo wan pi pilin ala li kute e wile sina li pali pi ken ale ona e wile ni.
4	Jan E Soweli	tenpo suno wan la soweli wan li kama sona sama jan anu kama lukin sama jan.
5	Sike Lukin Pi Nasa Wawa	sina ken lukin kepeken sike lukin pi nasa wawa. sike ni li ken tawa kon tan wile sina.
6	Poki Pi Kiwen Lukin	ijo wan li awen lon tenpo lon ma li ken ala tawa. ona li poki lon insa pi kiwen lukin li ken ala pakala.
7	Kama Poka	ijo tu li kama poka pi 10ft/3m la wawa li tawa e ona la ona li lon poka sama li pilin e ante ona.
8	Kalama Pi Ken Nasa	sina pali e kalama pi wile sina. ona li kama tan poka pi wile sina.
9	Toki Lawa	sina toki insa la jan ante anu soweli ante o toki kalama e toki insa sina. ona li ken ala wile ante li ken ala kalama ante.
10	Kasi Kama	kasi wan li kama tan ma. ona li pana e kon pilin pi soweli moli.
11	Sijelo Soweli	sina en jo sina li kama soweli (anu akesi anu waso anu pipi) pi nasa ala.
12	Weka Nasa E Sona	tenpo pi nasa wawa la ijo wan li ken ala pali e sona pi tenpo lili lon insa lawa ona.
13	Ante E Sijelo	sina pilin luka e ijo pilin ante la sijelo ona li kama sijelo sina la sijelo sina li kama sijelo ona. sijelo wan li moli la sijelo ante li moli kin.
14	Pilin Pona	sina lukin e ijo pi ken pilin la ona li pilin e ni: sina jan pona.
15	Toki Wawa	sina toki e toki pi nimi tu wan la ijo ante wan o ni. taso toki sina o pakala ala e ijo ni.
16	Kute Sona	tenpo lili la sina sona e toki ale la sina ken toki wawa li ken kute sona.
17	Ko Tan Luka	ko telo wawa li kama tan luka sina li len e wan alasa.
18	Lawa E Kasi	kasi lon poka sina li kute e sina li pali tan wile sina. ona li open ken tawa kepeken tenpo suli.
19	Lawa E Suno Sewi	sina ken ante e kule pi suno seli. ona li ken telo sewi li ken ko walo lete sewi li ken seli li ken lete. sina ken ante e kule taso la sina ken ala lawa e ante pi suno sewi.
20	Pona E Pakala Sijelo	tenpo suno wan la sina luka e ijo la WAW 1k4 ona li kama sin.
21	Weka E Kute	poka sina la ijo ale li ken ala kute e kalama ale.
22	Lukin E Nasa Wawa	sina ken lukin anu kute e kon ale pi nasa wawa lon poka.
23	Weka E Ijo Sijelo	ijo pi sijelo sina li ken weka tan sijelo sina. ni li pali ala e pakala e pilin ike. sina awen ken lawa e ijo sijelo ni.
24	Len E Lukin	sina ken ante e lukin pi jan musi wan tan wile sina. ona o awen lukin sama jan o ken ala soweli. sina wile sama e lukin pi jan ante la lukin li kama nasa ike lili.
25	Ante E Lukin Ma	ijo li lon ma wan la taso lukin la ijo li lon ma ante tan nasa wawa ni. ma ante li ken weka 15ft/5m tan ma lon.
26	Tawa Ma Wawa	ma li open tawa pi wawa suli. ijo li ken pakala li ken anpa.
27	Sijelo Linja	sijelo sina li ken linja pi 10ft/3m.
28	Sinpin Pi Ijo Ale	sinpin seli anu sinpin pi kiwen lete li sewi tan ma li suli poka 50ft/15m li suli sewi 10ft/3m.
29	Kama Jo	sina lukin e ijo la tenpo ni la ona li lon luka sina.
30	Sike Suno	sike li suno wawa li sitelen e linja suno tawa sewi. jan pona sina en jan ike sina li ken lukin e ma sina.
31	Kon Pi Lukin Ala	kon len li tawa tan sina. insa ona la jan li ken ala lukin.
32	Pilin Utala Wawa	ijo pi ken pilin lon poka sina li open pilin utala li open wile pakala e mute.
33	Lupa Lon	lupa li open. kepeken ona la jan li ken tawa lon ante.
34	Ante Pi Wawa Ma	sina ken ante e wawa ma. anpa la sina ni la sina open tawa sewi. sewi la sina ni la sina open tawa anpa. wawa ma li ante taso tawa sina li ante ala tawa jan ante.
35	Wile Jo	sina lukin e ijo la jan ante li open wile jo e ijo ni. wile ona li wawa a.
36	Tawa Wawa	sina ken tawa kepeken tenpo lili a. tenpo ante la sina tawa kepeken 40ft/12m lon tenpo tawa wan. tenpo pi nasa wawa ni la sina tawa kepeken 120ft/36m lon tenpo tawa wan.
37	Pilin Ike Wawa	ijo pi ken pilin li pilin ike a tan ijo ante li wile pakala moli e ona.
38	Kute E Kalama Lili	kalama li wawa ala la taso sina ken kute wawa pona e ona.
39	Tawa Kon	2ft/0,5m pi sewi ma la ijo wan li tawa kon. ona li ken awen e jan wan lon kon.
40	Pilin Lape Nasa	jan ante li open pilin e lape nasa. sina toki e wile sona la ona li toki lon e sona. taso la toki kon pi wile sona li ken ‘lon’ li ken ‘ala’.
41	Pilin Lete	sina pilin e supa ma la kiwen lete suli li len e ona lon ma 10ft/3m.
42	Sona E Jan Jo	sina pilin luka e ijo la sitelen toki li kama lon. sitelen li toki e nimi pi jan ni: ijo li jo tan jan. ken la ijo li jo pi jan ala.
43	Suno A	sike suno li tawa kon tan wile sina.
44	Linja Pi Lukin Ala	ijo tu li weka 10ft/3m tan ona la ona li ken ala weka suli.
45	Mu Open	ilo li awen pini e lupa tomo anu poki la ona li open kepeken ilo open ala. taso ona li kalama mu.
46	Tawa Pi Akesi Telo	sama akesi telo la sina ken tawa kon sewi. wan la sina tawa sewi 10ft/3m.
47	Kon Telo	sama tawa pi insa telo la ale li ken tawa insa kon.
48	Lili E Nasa Wawa	wawa pi nasa wawa ale lon poka sina li kama lili sama ni: tu li kama wan.
49	Tomo	tenpo ilo 12h la tomo li kama lon. ona li wawa li kiwen. insa ona la supa li lon. wile sina la jan li ken insa anu ken ala insa e tomo.
50	Nasa Pi Sike Lili	ale pi poki sina li jo e sike lili. sike lili li sama ilo musi. sike lili li weka tan poki sina la tenpo ilo lili lili 30s li tawa la poki sina li jo sin e sike lili.
51	Lukin Pi Jan Ante	sina pilin luka e jan ante la lukin pi jan wan li kama sama lukin pi jan ante ni. kalama toki ona li kama sama kalama toki pi jan ante ni kin.
52	Lili	sina lukin e jan wan anu soweli wan la ona li kama lili a sama soweli pipi.
53	Sitelen Sama	sina lon e sitelen jan. ona li lukin sama sina. sina wile e ijo la sitelen jan li ni.
54	Nasin Pi Sinpin Sama	ilo sinpin pi lukin sama li nasin tawa ilo sama ante. tenpo pini pi tenpo suno ni la sina o lukin e ilo sama ante.
55	Luka Tu Wan	luka wan sin li kama lon sijelo sina la sina jo e luka tu wan.
56	Sike Pimeja	sike suli 50ft pi kon pimeja li lon sinpin sina. ona li pana lukin e sewi pi tenpo pimeja.
57	Ijo	sina kama ijo pi ken ala tawa. suli sina li ken sama kili li ken sama ilo kalama pimeja walo.
58	Sijelo Ko	sijelo sina li kama ko.
59	Utala Ala	ijo wan lon poka sina li wile ala utala. pilin ona la utata li ike a.
60	Monsuta	ijo wan li pilin monsuta a tan ijo pi wile sina.
61	Lupa	lupa li open lon ma. ona li suli poka 10ft/3m li suli anpa 10ft/3m.
62	Sijelo Pi Tenpo Kama	jan wan anu soweli wan la ona li kama sama ona pi tenpo kama.
63	Tawa Kama/Tawa Weka	ijo li tawa sina anu tawa weka tan sina. wawa pi tawa ni li sama wawa pi jan wan. ijo li ken lili li ken suli.
64	Lon E Jan Moli	sina lon e jan moli pi palisa walo. ona li pali tan wile sina. sona lawa la ona li wawa pi lili mute. ona li ken sona e ijo pi lili mute taso li ken pali e ijo pi lili pona.
65	Lon E Kon Moli	kon pi jan moli wan lon poka sina li kama. sina ken toki e wile sona wan tawa ona la ona li toki e sona pi wile sona ni tawa sina.
66	Kute Pi Insa Lawa	poka sina la ijo li toki pi insa lawa la sina ken kute e ni. taso sina ken ala kute e toki ale. toki li insa a la sina ken ala kute e ona. toki li insa pi mute lili la sina ken kute e ona.
67	Wawa Weka	ijo tu li lon poka 10ft/3m la ona li tawa weka tan ante pi ona tu.
68	Lukin Tan Sike Ante	tenpo open pi tenpo suno ni la sina pilin luka e jan anu soweli la sina ken lukin tan sike lukin sijelo ona.
69	Pali Ko	ijo pi lon ala li sama ko tawa luka sina la sina ken ante e sijelo ona.
70	Pilin E Ijo	o toki e ijo wan (ken la ilo open, mani jelo, palisa alasa, poki telo, ijo ante…). ijo sama ni li lon poka sina la sina ken pilin sona e lon ona.
71	Awen Tan Pakala	sina pilin luka e ijo pilin wan la ona li kama awen tan pakala ale pi nasa ala. nasa wawa ni li awen lon tenpo ilo lili 1min.
72	Lukin Ala	sina pilin luka e ijo pilin wan la ona li kama lukin sama kon. ni la ijo ante li ken ala lukin e ona. ona li tawa la nasa wawa ni li pini.
73	Ante E Ma Jan	sina ken lukin e jan tu la tenpo pi lili ale la jan nanpa wan li lon ma pi jan ante. sama la jan ante li lon ma pi jan nanpa wan.
74	Lape	sina lukin e jan wan anu soweli wan la ona li open lape. taso lape ni li wawa ala la ona li ken weka tan kalama anu ijo ante.
75	Ma Pi Nena Ala	ma ale lon sike suli li kama pilin pi nena ala. nena lili ale lon ma ni li weka la luka en noka li wile ala awen lon ma la ijo ale li ken ala tawa pona lon ma ni. sike suli li suli linja 30ft/9m tan insa ona tawa poka ale ona.
76	Sijelo Kon	sijelo sina li kama kon pimeja li tawa tan wile sina.
77	Pilin Kon Wawa	kepeken nena pi sinpin lawa sina la sina ken pilin e kon ale. pilin kon li ken lili a la taso sina awen ken pilin e ona.
78	Weka E Suno	suno ale pi nasa ala lon lukin sina li pini la ale li kama pimeja. taso tan suno li nasa wawa la ona li pini ala.
79	Nasin Nanpa	nasin nanpa li toki e ni: kulupu ijo la nasin tan lili tawa suli la ijo ale li nanpa seme. sina toki e nasin nanpa suli anu nasin nanpa tenpo anu nasin nanpa pi kule ante anu nasin nanpa ante la kulupu ijo li tawa kepeken nasin ni.
80	Lukin Pona	jan ale li ken lukin e ijo sin li sona e ni: ijo li lon ala. kin la ona li pilin e ni: ijo li lukin pona a. ijo ni li ken suli a sama tomo li ken kalama li tawa tan wile sina.
81	Ilo Kasi Pi Nasa Wawa	ilo li tawa tan sinpin sijelo sina li tawa sike lon kon li tu e kasi ale lon nasin sina li weka e ona. ona li ken ala pakala e jan e soweli.
82	Tawa Pipi	sina ken tawa lon sinpin ale sama pipi pi pali linja.
83	Lon E Sijelo Pi Sike Ala	sina ken lon e sijelo pi sike ala. tenpo ilo lili lili 1s li tawa la sina ken lon e sijelo wan sin li ken weka e sijelo wan. sijelo ale li suli poka 3ft/1m li ma. sijelo sin ale o poka ma anu poka sijelo ante.
84	Kulupu	sina kama kulupu pi waso mute anu kulupu pi soweli lili mute anu kulupu pi kala utala mute. sina ken pakala tan pakala suli taso.
85	Tawa Tan Wile	kepeken wile sina taso la sina ken tawa e ijo wan. ijo o lili 60lbs/30kg.
86	Kute Insa Ante	ijo pilin tu li ken kute e toki insa lawa pi ante ona. ona li weka a la ona li awen ken ni.
87	Tawa Kepeken Tenpo Ala	sina lukin e ijo wan anu jan wan la ona li weka tan ma ona li kama lon ma ante kepeken tenpo ala. ma sin li ken weka 50ft/15m tan ma jan.
88	Alasa Pi Nasa Wawa	sina pilin luka e ijo wan la nasa wawa ale lon poka li alasa e ona.
89	Ma Kasi	kasi li kama tan ma kepeken tenpo lili a. ona li suli poka 50ft/15m. sina lon poka ona la sina ken lukin ike a tawa poka ante ona.
90	Lon E Sitelen Kiwen	sitelen kiwen li kama tan ma. ona li ken lukin sama jan anu soweli li suli sama soweli tawa.
91	Ante E Tenpo	tenpo ilo lili lili 30s la tenpo li tawa nasa lon sike suli. tenpo li ken weka anu suli e 10% tan mute ona. sike suli li suli linja 50ft/15m tan insa ona tawa poka ale ona.
92	Lukin Lon	sina lukin e ijo pi lon ala tan nasa wawa la sina lukin tawa poka ante ona. lukin la sina ken sona e nasa wawa.
93	Kama Telo	telo li open kama tan ma. ona li sama telo tan telo suli. sina moku e ona la ni li weka ala e wile pi moku telo sina.
94	Lukin Pana	sina ken lawa e ni: ijo wan li lukin e seme.
95	Sitelen Lukin	jan ale li ken lukin e ijo. ijo ni li lon ala li sitelen pi nasa wawa taso. ona li suli sama poki tomo li ken ala kalama li ken ala tawa.
96	Sike Awen	sike pi suli poka 50ft/15m li kama lon ma. o toki e nimi kulupu pi ijo pilin. ijo ale sama li ken ala tawa poka ante pi sike ni.
97	Linja Pipi	luka sina li pana e linja. linja li wawa li sama kulupu linja tan pipi ni: pipi li jo e noka mute li pana e linja tan monsi ona.
98	Ilo Lili	sina sitelen e ilo la ona li kama lon. ilo ni li pona ala li nasa lili. tenpo lili li tawa la ilo li weka.
99	Kule Pi Nasa Wawa	palisa luka sina li ken pana e kule. sina taso li ken lukin e kule ni. kule li weka tan sina la sina awen ken lukin e kule. kin la ijo kule li insa e ijo ante la sina awen ken lukin e kule. ijo kule li lon poka ante pi ijo ante la sina kin li ken lukin e ona.
100	Lukin Insa	sina ken lukin insa e ijo e sinpin e len e ma e ante. sina ken lukin tawa poka ante ona.

o tawa sin pi lukni lipu.

nasin musi kepeken toki lili

IJO PI TENPO TAWA tenpo tawa la jan musi li ken tawa 40ft/12m. kin la ona li ken ijo wan pi tenpo tawa. ijo wan ni li ken pali e nasa wawa wan li ken utala li ken tawa e 40ft/12m ante. ijo ante li wile ala e tenpo mute e wawa mute la ona kin li ken ijo wan pi tenpo tawa. tawa en utala en ijo ante pi tenpo tawa li lon tenpo sama. sina sona ala e nanpa nasin pi tenpo tawa la o utala e TAW: pona la jan musi li ken tawa lon open utala. ike la jan ante li open e utala.

WEKA TAN UTALA sina wile tawa weka tan utala anu tenpo pi ken pakala la o utala e TAW: pona la jan musi sina li ken tawa weka. kin la sina o sona e ma awen.

NANPA WAWA WAW: jan musi li tawa e ijo suli, anu pakala e palisa kiwen, anu moku e telo ike li wile awen pona. TAW: jan musi li tawa kepeken tenpo lili, anu tawa pi kalama ala, anu tawa sewi lon sinpin kiwen, anu weka pi ken pakala. LAW: jan musi li toki pi lon ala, anu toki pi wile sona, anu toki monsuta tawa jan ante, anu wile ante e nasa wawa.

UTALA PI NANPA WAWA

o tawa e k20 la nanpa ona o sama anu lili pi nanpa wawa sina.
1 li pona lon tenpo ale, 20 li ike lon tenpo ale.

KEN UTALA KU li toki e ken ni pi jan musi: ona li kama ala pakala. utala la KU li kama weka. tenpo lape lili la ona li kama sin.

POKI JO jan musi li jo e lupa ijo luka luka: tu tu li lon sijelo ona, luka wan li lon poki monsi (jan musi li ken weka e ijo ale tan insa pi poki monsi la ona li ken lape lon insa). ijo mute li wile e lupa ijo wan. ijo li lili a la ijo mute li ken tawa ijo lupa wan. ijo suli a li wile e lupa ijo tu. jan musi li kepeken ijo suli a la ona o kepeken luka tu. jan musi li wile tawa e ijo suli a la ni li ken ike.

jan musi li jo e ijo lon lupa ijo ale (luka luka) la KU ona li kama 0. mute pi lupa ijo ale la jan musi li ken ala jo e ijo pi mute suli. taso poki tawa en soweli tawa li ken suli e poki jo.

PILIN IKE jan musi li pilin ike la ona li ken ala sin e KU ona. pilin ike li awen e tenpo suno wan la pilin lape wan li tawa poki jo pi jan musi. pilin lape li awen lon lupa ijo wan pi poki jo. jan musi li lape li kama pona sin lon ma pona la pilin lape li weka. pilin lape mute li ken.

KAMA PONA SIN jan musi li lape e sijelo ona lon tenpo lili li moku e telo la KU ale li lon sin. taso tenpo lape la ike li ken kama li ken pakala e ona. weka pi nanpa wawa la kama pona sin li wile e tenpo suno mute pi luka tu e jan sona pi pona sijelo.

LIPU PI NASA WAWA lipu pi nasa wawa li wile e lupa ijo wan li toki e sona pi nasa wawa wan. jan ale li ken pali e nasa wawa kepeken lipu pi nasa wawa. ona o jo e lipu lon luka tu ona, o toki kalama e toki pi insa lipu. pali pi nasa wawa li pana e pilin lape wan tawa poki jo pi jan musi.

tenpo li suli li tenpo kin pi utala ala la jan musi li ken suli e ken wawa pi nasa wawa. ni li wile ala e ijo ante. jan musi li wile wawa e nasa wawa lon tenpo pi pilin ike anu ken pakala la ona o utala e LAW ona tan ni: ike suli li ken kama.

UTALA ijo wan li utala e ijo ante la o ni:

o tawa e kiwen ken pi ilo utala ona.
o weka e nanpa awen pi ijo ante tan nanpa pi kiwen ken la ni li pali e nanpa pakala.
o weka e nanpa pakala tan KU pi ijo ante.

len awen ale li jo e nanpa awen. sina pakala e KU la open la o weka e nanpa awen tan nanpa pi kiwen ken pakala. supa kiwen luka en ilo awen sama li pana e pona pi nanpa awen (ken la nanpa awen +1), taso sina o jo e supa anu ilo awen ni lon luka anu sijelo sina lon tenpo utala. nanpa awen 3 li pini ale la jan musi li ken ala jo e len pi nanpa awen 4 anu suli.

jan li utala kepeken luka taso kepeken ilo ala la kiwen ken pi pakala ona li 1k4. ijo mute li utala e ijo wan la o tawa e kiwen ken ale pi ilo utala. nanpa ale la o awen musi kepeken nanpa pi suli nanpa wan taso. o weka e nanpa ante ale. utala kepeken ilo utala tu lon tenpo wan sama la o tawa e kiwen ken tu, o awen musi kepeken nanpa pi suli nanpa wan taso. o weka e nanpa ante.

utala li utala pi wawa lili la kiwen ken pakala li kama 1k4 tawa ilo utala ale. utala pi wawa suli la o tawa e 1k12. utala pi pakala suli li pakala e ijo ale lon poka. o pali e nanpa pakala pi mute ijo kepeken kiwen ken pi mute sama.

PAKALA KU pi jan musi li kama 0 li lili ala li suli ala la o lukin e lipu pakala sijelo.

KU la pakala li suli mute la o pali e nanpa ante kepeken nasin ni: ona li nanpa insa tan KU tawa nanpa pakala. o weka e nanpa ante ni tan WAW pi jan anu soweli. kin la KU li kama 0. pini la ijo pakala o utala e WAW tan ni: ona li wile ala kama pakala ike.

nanpa WAW pi jan musi li kama 0 la ona li moli; nanpa TAW li kama 0 la jan musi li ken ala tawa. nanpa LAW ona li kama 0 la ja musi li kama nasa a.